Nồi Hấp Tiệt Trùng

Trong môi trường y tế, phòng thí nghiệm và sản xuất công nghiệp, việc tiệt trùng thiết bị và dụng cụ là một yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn và chất lượng. Nồi hấp tiệt trùng (Autoclave) đã trở thành giải pháp tối ưu nhất cho nhu cầu này. Vậy nồi hấp tiệt trùng là gì? Nguyên lý hoạt động ra sao? Và đâu là đại lý phân phối uy tín? Bài viết dưới đây của Thiết bị Hiệp Phát sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về thiết bị quan trọng này.

1. Nồi hấp tiệt trùng (Autoclave) là gì?

Nồi hấp tiệt trùng (Autoclave) là thiết bị sử dụng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ (thường trên 121°C)  và áp suất cao để tiêu diệt hoàn toàn mọi dạng vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn, virus, nấm, bào tử và các tác nhân gây bệnh khác có mặt trên bề mặt vật thể, trong dung dịch hoặc môi trường nuôi cấy. Về cơ bản, nồi hấp tiệt trùng hoạt động giống như một chiếc nồi áp suất khổng lồ, tận dụng sức mạnh của hơi nước bão hòa dưới áp suất cao để loại bỏ tất cả các mầm bệnh còn sót lại sau khi các vật dụng đã được làm sạch bằng nước hoặc chất tẩy rửa.

2. Tại Sao Cần Sử Dụng Nồi Hấp Tiệt Trùng?

Phương pháp tiệt trùng truyền thống như đun sôi ở 100°C hoặc sử dụng hóa chất không thể tiêu diệt hoàn toàn các vi sinh vật đặc biệt là bào tử vi khuẩn – dạng sống có khả năng chịu đựng điều kiện khắc nghiệt nhất.

Chỉ khi áp dụng nhiệt độ cao hơn (thường là 121°C – 134°C) kết hợp với áp suất cao trong môi trường hơi nước bão hòa, chúng ta mới có thể đạt được mức độ tiệt trùng hoàn toàn.

3. Nguyên lý hoạt động của nồi hấp tiệt trùng ra sao?

Nguyên lý cốt lõi của Autoclave là dựa trên dựa trên việc sử dụng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ và áp suất cao. Quá trình này thường diễn ra qua 4 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 (Purge Phase): Không khí được đẩy ra ngoài buồng hấp và thay thế bằng hơi nước nóng.
• Giai đoạn 2 (Exposure Phase): Cửa đóng kín, áp suất và nhiệt độ tăng dần đến mức cài đặt (thường là 121°C trong 15-20 phút). hơi nước bão hòa được tạo ra sẽ thâm nhập sâu vào mọi kẽ hở của vật cần tiệt trùng. Khi hơi nước ngưng tụ trên bề mặt, nó giải phóng một lượng năng lượng nhiệt rất lớn (khoảng 2202 kJ/kg), đủ để phá hủy cấu trúc protein và acid nucleic của vi sinh vật
• Giai đoạn 3 (Exhaust Phase): Hơi nước được xả ra ngoài, áp suất trong buồng dần trở lại cân bằng với áp suất khí quyển.
• Giai đoạn 4 (Drying/Cooling): Làm khô vật dụng và làm mát để người dùng có thể lấy đồ ra an toàn.

Các Thông Số Tiệt Trùng Tiêu Chuẩn

Theo các nghiên cứu khoa học và tiêu chuẩn quốc tế, quá trình tiệt trùng hiệu quả nhất đạt được khi:

• Nhiệt độ tiệt trùng tiêu chuẩn: 121°C – 134°C
• Áp suất dư: 0,5 – 2 bar (tương đương 15-30 psi)
• Thời gian tiệt trùng: 15 – 30 phút (tùy theo loại vật liệu và dung tích)

Trong điều kiện này, mọi vi khuẩn, virus, nấm và bào tử đều bị tiêu diệt hoàn toàn nhờ sự tác động kép của nhiệt độ cao và áp suất cao trong môi trường hơi nước bão hòa.

Quy Trình Hoạt Động Chi Tiết

• Giai đoạn chuẩn bị: Đổ nước cất hoặc nước tinh khiết vào buồng hấp, xếp vật cần tiệt trùng vào giỏ lưới
• Giai đoạn gia nhiệt: Đóng kín nắp và các van, bắt đầu gia nhiệt để tạo áp suất
• Giai đoạn xả khí: Xả bớt không khí trong buồng để chỉ còn hơi nước bão hòa
• Giai đoạn tiệt trùng: Duy trì nhiệt độ và áp suất cài đặt trong khoảng thời gian quy định
• Giai đoạn xả áp: Giảm áp suất và nhiệt độ từ từ để tránh làm hỏng vật liệu
• Giai đoạn sấy khô (nếu có): Làm khô vật phẩm bằng không khí nóng hoặc chân không

4. Cấu tạo của nồi hấp tiệt trùng gồm bao nhiêu bộ phận?

Để đảm bảo khả năng chịu áp suất và nhiệt độ cực cao, một bộ nồi hấp tiệt trùng cơ bản thường bao gồm 5 bộ phận chính:

• Buồng tiệt trùng (Sterilizing Chamber): Thường làm bằng thép không gỉ (Inox 304 hoặc 316L) để chống ăn mòn và chịu áp suất lớn.

• Hệ thống điều khiển (Control System): “Bộ não” của máy, cho phép cài đặt nhiệt độ, thời gian và áp suất. Các dòng cao cấp thường dùng màn hình LCD/LED và bộ vi xử lý PLC.

• Hệ thống gia nhiệt (Heating System): Thường là các thanh điện trở nhiệt (Heater) giúp đun sôi nước tạo hơi áp suất.
• Hệ thống an toàn: Bao gồm van an toàn (xả áp khi vượt ngưỡng), rơ le ngắt nhiệt và khóa cửa an toàn (chỉ mở được khi áp suất về 0).

khóa cửa an toàn

• Hệ thống ngưng tụ và thoát khí: Loại bỏ không khí lạnh bên trong và ngưng tụ hơi nước thừa sau quá trình hấp.

5. Ứng dụng của nồi hấp tiệt trùng là gì?

Nồi hấp tiệt trùng có rất nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực khác nhau:

Sở dĩ nồi hấp tiệt trùng trở thành thiết bị “quốc dân” trong khoa học là nhờ ứng dụng đa dạng:

• Y tế & Nha khoa: Tiệt trùng dụng cụ phẫu thuật, bông băng, đồ bảo hộ.
• Phòng thí nghiệm (R&D): Khử trùng môi trường nuôi cấy vi sinh, dụng cụ thủy tinh.
• Công nghiệp thực phẩm: Tiệt trùng đồ hộp, bao bì đóng gói.
• Xử lý rác thải y tế: Loại bỏ mầm bệnh trước khi đưa rác thải ra môi trường.

6. Phân loại các dòng nồi hấp tiệt trùng phổ biến

Có nhiều cách phân loại nồi hấp tiệt trùng dựa trên các tiêu chí khác nhau. Dựa vào cấu trúc và mục đích sử dụng, chúng ta có các loại chính sau:

• Nồi hấp tiệt trùng lồng đứng (Vertical Autoclave): Thiết kế tiết kiệm diện tích, phổ biến trong các phòng Lab vi sinh.
• Nồi hấp tiệt trùng lồng ngang (Horizontal Autoclave): Dung tích lớn, thường dùng trong bệnh viện lớn hoặc sản xuất công nghiệp.
• Nồi hấp để bàn (Tabletop Autoclave): Kích thước nhỏ gọn, dành cho nha khoa hoặc thẩm mỹ viện.
• Phân loại theo chuẩn Châu Âu (EN 13060): Gồm Class B (cao cấp nhất, có hút chân không), Class S và Class N.

7. Hướng Dẫn Sử Dụng Nồi Hấp Tiệt Trùng Đúng Cách

Để đảm bảo hiệu quả tiệt trùng và kéo dài tuổi thọ thiết bị, việc sử dụng nồi hấp tiệt trùng đúng cách là vô cùng quan trọng. Dưới đây là quy trình chi tiết:

Bước 1: Chuẩn Bị Trước Khi Sử Dụng

• Kiểm tra mực nước trong bình chứa hoặc đổ nước cất/nước tinh khiết vào buồng hấp (tùy loại nồi)
• Làm sạch các vật cần tiệt trùng bằng nước hoặc dung dịch tẩy rửa, sau đó để ráo nước
• Kiểm tra tình trạng gioăng cao su, đảm bảo không bị nứt, rách hoặc biến dạng
• Kiểm tra van an toàn, van xả khí hoạt động bình thường

Bước 2: Xếp Vật Phẩm Vào Buồng Hấp

• Đặt vật cần tiệt trùng vào giỏ lưới inox hoặc khay đựng chuyên dụng
• Không xếp quá chật, cần để khoảng trống giữa các vật để hơi nước lưu thông
• Đối với chai lọ đựng dịch: đậy nắp lỏng hoặc bọc giấy nhôm để tránh bị vỡ khi thay đổi áp suất
• Đối với đồ vải: gấp gọn, không nén chặt, để trong túi tiệt trùng hoặc hộp kim loại có lỗ thông khí

Bước 3: Đóng Nắp và Cài Đặt Thông Số

• Đóng nắp nồi hấp và khóa chặt theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất
• Kiểm tra lại lần cuối đảm bảo nắp đã khóa kín, các van đang ở trạng thái đúng
• Chọn chương trình tiệt trùng phù hợp với loại vật liệu:
  • Dụng cụ kim loại: 121°C – 134°C, 15-30 phút
  • Đồ vải: 121°C – 134°C, 15-30 phút, có chức năng sấy
  • Môi trường nuôi cấy: 121°C, 15-20 phút, không cần sấy
  • Dung dịch: 121°C, thời gian tùy theo thể tích (10-60 phút)

Bước 4: Khởi Động Nồi Hấp

• Nhấn nút Start hoặc Power để bắt đầu chu trình
• Nồi hấp sẽ tự động thực hiện các bước: gia nhiệt → xả khí → tiệt trùng → xả áp → sấy (nếu có)
• Theo dõi màn hình hiển thị để đảm bảo các thông số nhiệt độ, áp suất đạt đúng yêu cầu
• KHÔNG được mở nắp hoặc can thiệp vào quá trình khi nồi đang hoạt động

Bước 5: Kết Thúc Chu Trình

• Khi chu trình hoàn tất, nồi hấp sẽ phát tín hiệu báo (đèn hoặc âm thanh)
• Kiểm tra đồng hồ áp suất, chỉ được mở nắp khi áp suất đã về 0
• Đợi thêm 5-10 phút để nhiệt độ giảm xuống dưới 80°C (tránh bị bỏng hơi)
• Mở khóa và mở nắp từ từ, tránh để mặt trực diện với hơi nước thoát ra
• Sử dụng găng tay chịu nhiệt để lấy vật phẩm ra khỏi buồng hấp

Bước 6: Bảo Quản Vật Phẩm Sau Tiệt Trùng

• Các vật phẩm đã tiệt trùng cần được bảo quản trong môi trường sạch, khô ráo
• Đồ vải và dụng cụ đã đóng gói có thể bảo quản vô trùng trong 7-30 ngày (tùy loại bao bì)
• Dụng cụ không đóng gói nên sử dụng ngay hoặc trong vòng 24 giờ
• Ghi rõ ngày tiệt trùng và hạn sử dụng trên bao bì

8. Các Thương Hiệu Nồi Hấp Tiệt Trùng Uy Tín

Hiện nay trên thị trường có nhiều thương hiệu nồi hấp tiệt trùng đến từ nhiều quốc gia khác nhau:

9. Các tiêu chuẩn bắt buộc khi lựa chọn nồi hấp tiệt trùng

Khi mua thiết bị tại các đại lý bán nồi hấp tiệt trùng, người dùng cần kiểm tra các chứng chỉ để đảm bảo an toàn vận hành và tính pháp lý:

• ISO 13485: Tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng cho thiết bị y tế.
• Tiêu chuẩn CE (Châu Âu) hoặc FDA (Hoa Kỳ): Đảm bảo thiết bị đạt yêu cầu về an toàn sức khỏe và môi trường.
• Hồ sơ IQ/OQ/PQ: Đây là bộ tài liệu quan trọng trong thẩm định thiết bị (Lắp đặt, Vận hành, Hiệu năng), đặc biệt bắt buộc trong các nhà máy dược phẩm đạt chuẩn GMP hoặc phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO 17025.
• Kiểm định an toàn áp kế và van an toàn: Được thực hiện định kỳ bởi cơ quan chức năng tại Việt Nam để tránh rủi ro cháy nổ.

10. Thiết Bị Hiệp Phát – Đại Lý Phân Phối Nồi Hấp Tiệt Trùng Uy Tín Tại Việt Nam

Thiết Bị Hiệp Phát là một trong những đơn vị hàng đầu tại Việt Nam chuyên nhập khẩu và phân phối các thiết bị phòng thí nghiệm, trong đó có nồi hấp tiệt trùng từ thượng hiệu ALP – Nhật Bản.

Về Thiết Bị Hiệp Phát

• Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị phòng thí nghiệm
• Đại lý ủy quyền phân phối nồi hấp tiệt trùng hãng ALP (Nhật Bản)
• Văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh, phục vụ khách hàng toàn quốc
• Đội ngũ kỹ thuật viên được đào tạo bài bản từ hãng sản xuất, có chứng chỉ chuyên môn

Đa dạng sản phẩm nồi hấp tiệt trùng

• Nồi hấp tiệt trùng phổ thông dòng CL Series: từ 42L đến 117L

• Nồi hấp tiệt trùng dòng cao cấp CLG Series: từ 62L đến 117L

• Nồi hấp tiệt trùng cao cấp có sấy khô CLG-DVP: từ 62L đến 117L

Dịch vụ chuyên nghiệp

• Tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và ngân sách
• Vận chuyển, lắp đặt trên toàn quốc
• Hướng dẫn sử dụng và đào tạo nhân viên vận hành
• Bảo hành 12-24 tháng tùy sản phẩm
• Bảo trì, sửa chữa, cung cấp phụ tùng thay thế
• Dịch vụ hiệu chuẩn định kỳ theo tiêu chuẩn
• Dịch vụ lập hồ sơ IQ,OQ,PQ Thẩm định Nồi hấp tiệt trùng cho ngành dược

Hồ sơ IQ OQ Nồi hấp tiệt trùng ALP

Cam Kết Của Hiệp Phát

• Sản phẩm chính hãng 100%, có CO/CQ đầy đủ
• Giá cả cạnh tranh, minh bạch
• Giao hàng nhanh chóng trên toàn quốc
• Hỗ trợ kỹ thuật 24/7
• Chính sách bảo hành và đổi trả rõ ràng
• Tư vấn nhiệt tình, chuyên nghiệp

Câu Hỏi Thường Gặp Về Nồi Hấp Tiệt Trùng

Tại sao phải sử dụng nhiệt độ 121°C để tiệt trùng?

Nhiệt độ 121°C là nhiệt độ hấp tiệt trùng tiêu chuẩn, tối ưu để tiêu diệt mọi dạng vi sinh vật bao gồm cả bào tử – dạng sống kháng nặng nhất. Tại nhiệt độ này, kết hợp với áp suất 1 bar (15 psi), hơi nước bão hòa có đủ năng lượng để phá hủy cấu trúc protein và DNA của vi sinh vật trong thời gian ngắn (15-20 phút).

Nồi hấp tiệt trùng có thể tiệt trùng được những gì?

Nồi hấp có thể tiệt trùng hầu hết các vật liệu chịu nhiệt và chịu ẩm như: dụng cụ kim loại, đồ thủy tinh, đồ vải, cao su silicon, môi trường nuôi cấy, dung dịch… Tuy nhiên KHÔNG nên hấp các vật liệu: nhựa nhiệt dẻo, giấy, bột, dầu mỡ, chất hữu cơ dễ bay hơi.

Nên chọn nồi hấp có công suất bao nhiêu?

Công suất nồi hấp phụ thuộc vào khối lượng tiệt trùng hàng ngày:

• Phòng khám nhỏ, nha khoa: 15 – 30L
• Phòng thí nghiệm, phòng khám vừa: 50 – 75L
• Bệnh viện, cơ sở sản xuất: 100 – 500L hoặc lớn hơn

Nên sử dụng loại nước nào cho nồi hấp tiệt trùng?

Nên sử dụng nước cất hoặc nước RO vì:

• Nước máy chứa nhiều khoáng chất, tạo cặn bã làm hỏng van, cảm biến
• Làm giảm tuổi thọ thanh điện trở
• Ảnh hưởng chất lượng tiệt trùng

Nhiều nồi hấp hiện đại có hệ thống lọc nước tích hợp, nhưng vẫn nên sử dụng nước sạch để kéo dài tuổi thọ bộ lọc.

Nên bảo dưỡng và vệ sinh nồi hấp tiệt trùng bao lâu một lần?

Theo từng mốc thời gian, bạn sẽ cần có những bước vệ sinh và bảo dưỡng nồi hấp tiệt trùng khác nhau:

Hàng ngày: Lau sạch bề mặt ngoài bằng khăn ẩm sau mỗi lần sử dụng. Kiểm tra và đổ bỏ nước ngưng tụ trong bình chứa (nếu có). Lau khô buồng hấp và giỏ lưới, tránh để ẩm ướt gây rỉ sét. Vệ sinh gioăng cao su bằng nước sạch, lau khô và bôi một lớp mỡ silicone mỏng

• Hàng tuần: Kiểm tra mực nước trong hệ thống cấp nước. Kiểm tra hoạt động của các van xả khí, van an toàn. Vệ sinh bộ lọc nước (nếu có)
• Hàng tháng: Kiểm tra độ kín của gioăng cao su, thay thế nếu có dấu hiệu hư hỏng. Vệ sinh cảm biến nhiệt độ và áp suất. Kiểm tra các đường ống dẫn, đảm bảo không bị tắc nghẽn
• Hàng quý: Kiểm tra hiệu chuẩn nhiệt độ và áp suất với thiết bị chuẩn. Vệ sinh toàn bộ hệ thống đường ống bằng dung dịch tẩy cặn. Kiểm tra hệ thống điện, các kết nối, cầu chì
• Hàng năm: Mời đơn vị có chức năng thực hiện hiệu chuẩn thiết bị. Thay thế gioăng cao su và các phụ kiện dễ hao mòn. Kiểm tra toàn diện hệ thống an toàn, van xả khí

Có cần phải hiệu chuẩn nồi hấp định kỳ không?

Có, nên hiệu chuẩn ít nhất 1 năm/lần hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Hiệu chuẩn đảm bảo:

• Nhiệt độ và áp suất chính xác
• Quá trình tiệt trùng đạt hiệu quả
• Tuân thủ tiêu chuẩn GMP, ISO
• Tránh sai sót trong tiệt trùng gây hậu quả nghiêm trọng

Một Số Sự Cố Thường Gặp ở nồi hấp tiệt trùng là gì và cách xử lý?

Dưới đây là một số lỗi thường gặp với nồi hấp tiệt trùng sử dụng lâu năm và các giải quyết:

• Nồi hấp không lên nhiệt độ: Kiểm tra nguồn điện và cầu chì. Kiểm tra thanh điện trở, thay thế nếu hỏng. Kiểm tra cảm biến nhiệt độ
• Áp suất không đạt yêu cầu: Kiểm tra độ kín của gioăng cao su. Kiểm tra van xả khí có bị tắc hay không. Đảm bảo nắp đã khóa chặt đúng cách
• Nước ngưng tụ nhiều sau khi tiệt trùng: Tăng thời gian sấy khô. Kiểm tra hệ thống sấy có hoạt động bình thường không. Đảm bảo không xếp vật quá chật trong buồng hấp

Nồi hấp bị hỏng thì sửa ở đâu?

Nên liên hệ với đại lý phân phối hoặc đơn vị bảo hành chính hãng. KHÔNG nên tự ý sửa chữa hoặc nhờ thợ không chuyên vì:

• Nồi hấp là thiết bị áp lực, rất nguy hiểm nếu sửa sai
• Có thể làm mất hiệu lực bảo hành
• Ảnh hưởng đến chất lượng tiệt trùng

Kết luận

Nồi hấp tiệt trùng là thiết bị không thể thiếu trong các cơ sở y tế, phòng thí nghiệm, và sản xuất công nghiệp. Việc hiểu rõ về nguyên lý hoạt động, cấu tạo, cách sử dụng và bảo dưỡng đúng cách sẽ giúp thiết bị hoạt động hiệu quả và bền bỉ theo thời gian. Khi có nhu cầu mua nồi hấp tiệt trùng, hãy lựa chọn đại lý uy tín như Công ty TNHH Thiết Bị Hiệp Phát để được tư vấn kỹ thuật chuyên nghiệp, sản phẩm chính hãng và dịch vụ hậu mãi tốt nhất.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về nồi hấp tiệt trùng hoặc cần tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp, đừng ngần ngại liên hệ với Thiết Bị Hiệp Phát Sđt: 0919.537.653 – Mr. Tú hoặc Email: sales5@thietbihiepphat.com để được hỗ trợ kịp thời.